లేపాక్షి వీరభద్ర ఆలయం: గాల్లో వేలాడే స్తంభం మరియు ప్రాచీన ఇంజినీరింగ్ రహస్యాలు

విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన లేపాక్షి వీరభద్ర ఆలయంలో సుమారు 70 అద్భుతంగా చెక్కిన గ్రానైట్ స్తంభాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రధాన మండపంలోని ఒక స్తంభం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది, ఎందుకంటే దాని అడుగు భాగం నేలను పూర్తిగా తాకకుండా స్వల్ప గ్యాప్‌తో కనిపిస్తుంది.

ఈ భారీ రాతి స్తంభం కింద స్పష్టమైన ఖాళీ ఉండటం వల్ల సందర్శకులు పొడవైన వస్త్రం, పట్టు గుడ్డ లేదా పలుచని కర్రను ఒక వైపు నుంచి మరోవైపు జరపగలరు. సాధారణ నిర్మాణాల్లో స్తంభాలు నేలపై నిలబడి పైకప్పు భారాన్ని మోస్తాయి; అయితే లేపాక్షి స్తంభం పైకప్పు నిర్మాణంతో అనుసంధానమై, శతాబ్దాలుగా స్థిరంగా నిలిచిన ఇంజినీరింగ్ విశేషంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

బ్రిటిష్ వలస పాలనా కాలంలో హామిల్టన్ అనే ఇంజినీర్ ఈ స్తంభం నిర్మాణ రహస్యాన్ని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించాడనే కథ ప్రసిద్ధి చెందింది. స్తంభం అడుగుభాగంలో దాగి ఉన్న ఆధారం లేదా నిర్మాణ పద్ధతి ఉందని భావించి, భారీ ఇనుప పరికరాలతో దానిని కదిలించేందుకు ప్రయత్నించాడని చెబుతారు.

స్తంభాన్ని కొన్ని మిల్లీమీటర్లు కదిలించగానే సమీప స్తంభాలపై ప్రభావం కనిపించడం, కొన్ని భాగాలు వంగడం మరియు పైకప్పు రాతిబీముల్లో పగుళ్లు ఏర్పడటం ప్రారంభమైందని స్థానిక కథనం చెబుతుంది. దీంతో మొత్తం మండపం పరస్పరం అనుసంధానమైన భార పంపిణీ వ్యవస్థపై ఆధారపడుతుందని అతను గ్రహించి ప్రయోగాన్ని నిలిపివేశాడని చెబుతారు. ఈ సంఘటన ప్రాచీన భారతీయ స్థపతుల నిర్మాణ నైపుణ్యంపై ఆసక్తిని మరింత పెంచింది.

గాల్లో వేలాడే స్తంభంతో పాటు లేపాక్షి ఆలయ ప్రాంగణంలో మరో ప్రసిద్ధ విశేషం ఉంది: ఘన గ్రానైట్ శిలపై చెక్కబడినట్లు కనిపించే సుమారు 2.5 అడుగుల పొడవైన భారీ పాదముద్ర.

స్థానిక పురాణకథలు దీనిని మాత సీత పాదముద్రగా భావిస్తాయి. రావణుడు ఆమెను అపహరించి తీసుకెళ్తున్న సమయంలో పుష్పక విమానం ఈ ప్రాంతాన్ని తాకినప్పుడు సీతాదేవి పాదం నేలను తాకిందని చెబుతారు. ఈ పాదముద్రలో తీవ్రమైన వేసవి లేదా ఎండకాలంలో కూడా భూగర్భ సహజ జలస్రావం వల్ల తేమ కనిపించడం సందర్శకులను ఆశ్చర్యపరుస్తుంది.

ఆలయ సముదాయం నుంచి సుమారు 500 మీటర్ల దూరంలో ఒకే భారీ గ్రానైట్ శిలను చెక్కి రూపొందించిన మహత్తర ఏకశిలా నంది—బసవన్న—విగ్రహం ఉంది. సుమారు 15 అడుగుల ఎత్తు, 27 అడుగుల పొడవు కలిగిన ఈ నంది ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఏకశిలా ఎద్దు విగ్రహాల్లో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి. దాని మెడలోని అలంకార హారాలు, గంటలు మరియు ప్రశాంతమైన భంగిమ అద్భుతమైన శిల్పనైపుణ్యాన్ని చూపిస్తాయి.

ఆలయ ప్రాంగణంలో మరో ఏకశిలా కళాఖండం ఏడు ఫణాల నాగలింగం. ఒకే రాతితో చెక్కిన భారీ నాగు తన ఫణాలతో నల్ల గ్రానైట్ శివలింగాన్ని కప్పి ఉన్నట్లు రూపకల్పన చేశారు. స్థానిక కథనం ప్రకారం, శిల్పులు తమ తల్లి భోజనం సిద్ధం చేసే కొద్దిసమయంలోనే ఈ అద్భుత శిల్పాన్ని రూపొందించారని చెబుతారు—ఇది ప్రాచీన భారతీయ ఆలయ శిల్పుల అసాధారణ సృజనాత్మక నైపుణ్యానికి ప్రతీకగా భావించబడుతుంది.